Bölgenin en önemli sulak alan ekosistemlerinden olan Asi Nehri ve Kırıkhan Gölbaşı Gölü’nde son yıllarda hızla yayılım gösteren su sümbülü (Eichhornia crassipes), dünyanın en istilacı sucul bitki türlerinden biri olarak kabul edilmektedir. Yüksek çoğalma kapasitesine sahip olan bu tür, su yüzeyini tamamen kaplayarak güneş ışığının su kolonuna ulaşmasını engellemekte, çözünmüş oksijen seviyelerini düşürmekte ve sucul yaşamı ciddi şekilde tehdit etmektedir. Balık popülasyonlarında azalma, biyolojik çeşitlilik kaybı, su kalitesinde bozulma ve sulama kanallarında tıkanmalara yol açan su sümbülü, aynı zamanda suyun doğal akışını engelleyerek taşkın riskini artırmaktadır. Bitkinin kopan en küçük parçalarının dahi yeniden köklenebilmesi, mücadeleyi zorlaştıran en önemli unsurlar arasında yer almaktadır.

Asi Nehri aracılığıyla Akdeniz havzasına kadar ulaşabilen bu istilacı türün kontrol altına alınması amacıyla hayata geçirilen proje, çevresel rehabilitasyon ile sosyal kalkınmayı aynı çatı altında buluşturan örnek bir model olarak dikkat çekmektedir. TÜRSİYEV öncülüğünde yürütülen ve Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi ile Hatay Büyükşehir Belediyesinin güçlü iş birliğiyle sürdürülen proje kapsamında, su sümbüllerinin fiziksel yöntemlerle kontrollü olarak toplanması, ayrıştırılması ve katma değerli ürünlere dönüştürülmesi hedeflenmektedir.

Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi tarafından sağlanan bilimsel destek doğrultusunda, sudan uzaklaştırılan su sümbüllerinin farklı bitki kısımları değerlendirilerek döngüsel ekonomi yaklaşımı benimsenmektedir. Toplanan bitkilerin sapları kurutularak geleneksel el sanatları ve dekoratif ürünlerin üretiminde kullanılmakta, bu sayede özellikle kırsal bölgelerde yaşayan kadınlara yeni gelir kaynakları oluşturulmaktadır. Proje kapsamında onlarca kadın istihdam edilerek kadınların ekonomik ve sosyal hayata katılımlarına önemli katkılar sağlanmaktadır.

Bitkinin kök kısmı organik madde bakımından zengin yapısı sayesinde kompost üretiminde değerlendirilirken, yaprak ve yeşil aksamı ise üniversitemiz araştırmacıları tarafından yürütülen çalışmalar kapsamında hayvan beslemede kullanılabilirliğinin belirlenmesi amacıyla silaj üretiminde değerlendirilmektedir. Su sümbülünden elde edilen silajların yem kalite özellikleri, fermantasyon karakteristikleri ve hayvan beslemedeki potansiyelleri bilimsel yöntemlerle analiz edilmekte, böylece çevresel bir sorunun tarımsal ve ekonomik bir fırsata dönüştürülmesi amaçlanmaktadır.

Rektör Prof. Dr. Veysel Eren, incelemeler sırasında yaptığı değerlendirmede, üniversitelerin yalnızca eğitim ve araştırma faaliyetleriyle değil, bulundukları bölgenin sorunlarına bilimsel çözümler üretme sorumluluğuyla da hareket etmeleri gerektiğini belirterek, Hatay Mustafa Kemal Üniversitesinin çevresel sürdürülebilirlik, doğal kaynakların korunması ve kırsal kalkınma alanlarında yürütülen çalışmalara destek vermeye devam edeceğini ifade etti.

Çevreye, ekonomiye, kadın istihdamına ve sürdürülebilir üretime aynı anda katkı sunan proje, istilacı türlerle mücadelede yenilikçi bir yaklaşım ortaya koyarken, doğal kaynakların korunması ve yerel kalkınmanın desteklenmesi açısından Türkiye’ye örnek olabilecek bütüncül bir model olarak öne çıkmaktadır.

Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi ve Türkiye Gençlik Vakfı (TÜGVA) iş birliğiyle düzenlenen “İhtisas Akademi” programında, 6 Şubat depremlerinin ardından kentin ihya, inşa ve imar süreci ile “Afette Hatay Modeli” ele alındı.

Hatay Valisi Mustafa Masatlı, programdaki konuşmasında gençliğe yapılan yatırımın önemine dikkati çekerek, gençleri bilgi, bilinç ve sorumlulukla geleceğe taşıyan her türlü çalışmanın çok kıymetli olduğunu ifade etti.

TÜGVA ve Üniversite iş birliğini değerli bulduğunu belirten Vali Masatlı, Hatay’ın yeniden ayağa kalkma sürecinin Türk tarihindeki Çanakkale ruhundan sonraki en büyük dayanışma örneklerinden biri olduğunu vurguladı. Dünyadaki afet yönetim süreçleriyle Hatay’ı kıyaslayarak, Japon uzmanların enkazın kaldırılması için 5 yıl, şehrin ayağa kalkması için ise 10 yıl süre öngördüğünü hatırlattı.

Normal şartlarda 3 yılda bitirilmesi planlanan enkaz kaldırma çalışmalarını 11 ay gibi kısa bir sürede tamamladıklarını belirtti. Bu başarının uluslararası alanda da dikkat çektiğini ve “Afette Hatay Modeli”nin sadece konut inşası değil, şehrin her yönüyle yeniden tesisi olduğunu ifade etti. Depremin yıkıcı etkilerine dair veriler paylaşan Vali Masatlı, Hatay’da 41 milyon ton enkaz atığının yönetildiğini, bunun Japonya’daki tsunami atığından çok daha fazla olduğunu belirtti.

Cumhuriyet tarihinin en büyük hak sahipliği sürecinin Hatay’da yaşandığını kaydederek, 194 binden fazla konut ve iş yerinin inşaatına başlandığını, 153 binden fazla hak sahibinin ise kura ile belirlendiğini dile getirdi. Hatay’ın geleceğine dair vizyonunu paylaşırken, şehri sadece binalarla değil, sosyal dokusu ve ruhuyla inşa ettiklerini söyledi.

Gelecek nesillere Çanakkale gibi Hatay’ın da bir direniş ve yeniden doğuş sembolü olarak gösterileceğini ifade eden Vali Masatlı, “Biz yeni Hatay’ı hepimiz kurmaya başladık; bu süreç umudu büyütme ve geleceği güçlü şekilde inşa etme çalışmasıdır” dedi.

Üniversitemiz Rektörü Prof. Dr. Veysel Eren, üniversitenin depremden hemen sonra bir afet yönetim merkezine dönüştüğünü ve şehrin can damarı haline geldiğini belirtti. Yaşanan büyük acılara rağmen depremin üzerinden henüz 50 gün geçmişken uzaktan eğitim sürecini başlattıklarını hatırlatarak, bir şehrin yeniden inşasının sadece betonla değil, yetişmiş insan sermayesiyle mümkün olduğuna inandıklarını vurguladı.

Üniversitenin akademik başarılarına değinen Rektör Eren, zorlu sürece rağmen HMKÜ’nün URAP Türkiye sıralamasında son 3 yılda 10 basamak yükseldiğini ifade etti. Enerji, ekonomi ve veterinerlik gibi alanlarda Türkiye’de ön sıralarda yer aldıklarını belirterek, üniversitenin sadece akademik başarıyla değil, toplumla bütünleşen ve sorunlara çözüm üreten bir yönetim modeliyle büyüdüğünü kaydetti. Üniversiteyi şehrin aklı, vicdanı ve kalkınma motoru olarak tanımlayarak, kampüsü teknoloji üretiminin merkezi haline getirmek için çalıştıklarını söyledi.

“Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi bir yeniden dirilişin adıdır” diyen Rektör Eren, bilimde öncü ve küresel ölçekte söz sahibi bir kurum inşa etmek için tüm birimlerle var güçleriyle çalışmaya devam edeceklerini sözlerine ekledi.

TÜGVA Hatay İl Başkanı Mehmet Emin Sağanak ise yaptığı konuşmada, çağın gerektirdiği donanımlara sahip gençler yetiştirmek amacıyla İhtisas Akademi programlarını hayata geçirdiklerini belirtti.

6 Şubat depremlerinde hayatını kaybedenlere Allah’tan rahmet dileyen Sağanak, gençlerin akademik ve fikri gelişimine katkı sunmak için üniversite ile iş birliği içinde çalışmaktan mutluluk duyduklarını ifade etti.

Söyleşi sonrası Hatay Valisi Mustafa Masatlı öğrencilerin sorularını yanıtladı. Program, hediye takdimi ve toplu fotoğraf çekimiyle sona erdi.